Mentorship

Đổi mới sáng tạo – Kỹ năng cần thiết của sinh viên thế kỷ 21

By 03/11/2020 No Comments

Chào các bạn thân mến!

Chúng mình lại gặp nhau trong chuỗi bài chia sẻ về hoạt động Small Group Mentoring của Hyundai Jump School, và hôm nay chúng tớ rất hào hứng kể cho các bạn nghe về buổi Small Group Mentoring số 02 diễn ra vào chiều Thứ Bảy, ngày 24/10/2020 vừa qua.

Trong sự kiện này, chúng tớ được học thêm rất nhiều điều bổ ích và thú vị về “Đổi Mới Sáng Tạo” do cô Đào Thị Diệu Linh – cố vấn đồng hành hướng dẫn. Cô Diệu Linh là Tiến sĩ Tâm lý học, hiện công tác tại Bộ môn Tâm lý – Giáo dục học, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc Gia Hà Nội. Cô rất giàu kinh nghiệm trong nghiên cứu, giảng dạy các môn học trong lĩnh vực Tâm lý học cũng như tập huấn hỗ trợ phát triển năng lực người học. Năm 2019, cô tham gia khóa đào tạo “Design your life” tại Innovation Academy, UCD, Dublin trong khuôn khổ dự án VIBE rồi trở thành Đại sứ về Đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia Hà Nội, được tiếp tục tập huấn chuyên sâu giai đoạn 2 tại Học viện Sáng tạo (ĐH Dublin, Ireland) năm 2020 và 2021.

Nội dung của buổi Mentoring được chắt lọc từ các khóa học trong nước và quốc tế mà cô Diệu Linh từng tham gia, mang tính toàn cầu và cập nhật cao. Qua buổi chia sẻ này, chúng tớ hiểu hơn thế nào là Đổi Mới Sáng Tạo, tại sao mỗi cá nhân cần phải phát triển tư duy đổi mới sáng tạo trong bối cảnh thế giới và Việt Nam hiện nay. Không đơn giản là lý thuyết, chúng tớ được thực hiện các thử thách thay đổi tư duy, bài kiểm tra về sự sáng tạo hay biết đến các tips để duy trì, phát huy sự sáng tạo.

Các bạn theo chúng tớ đi qua từng phần nhé, đảm bảo hay ho lắm đấy!

Phần I: Dẫn nhập về Đổi Mới Sáng Tạo

Đầu tiên, cô Diệu Linh phát cho mỗi bạn sinh viên một tờ tài liệu Thử thách Mê cung Não bộ, có hai đầu Start và Finish (như ảnh). Chúng tớ làm việc theo cá nhân, phải nối hai đầu này sao cho nét nối luôn liền mạch, không bị đứt quãng.

Nếu là các bạn, các bạn sẽ nối theo cách nào? Bắt đầu từ đâu?

Còn chúng tớ, sau mấy phút suy nghĩ và loay hoay làm, mới nhận ra rằng có bạn bắt đầu từ Start, có bạn đi từ Finish, có bạn đi được nửa đường thì bỏ lửng và bắt đầu tiếp từ đầu còn lại. Các cách khác nhau và không cách nào là sai cả, vì cuối cùng đều đạt được yêu cầu đề ra. Chúng tớ không nhất thiết phải đi từ Start – điểm bắt đầu như một số bạn vẫn nghĩ.

Cô Diệu Linh hỏi: “Các em cố gắng đạt được mục tiêu của mình bằng cách nào? Mỗi năm học chúng ta đều nỗ lực đạt điểm cao và tham gia các hoạt động, rồi tới khi ra trường mới rà soát lại thành tích của mình cho phù hợp yêu cầu công việc tuyển dụng, hay là xác định trước công việc mình muốn làm sau này, rồi dựa vào đó để học tập, tham gia các hoạt động cho phù hợp?”

À, hóa ra có vô số con đường và cách thức để đến được thành công. Nếu ta chỉ theo một lối mòn, thì chính ta tự hạn chế bản thân mình rồi.

Phần II: Tại sao mỗi cá nhân cần phải phát triển tư duy đổi mới sáng tạo trong bối cảnh hiện nay?

Trong bối cảnh hiện đại, cả thế giới và Việt Nam đang phải đối mặt với vô số khó khăn như dân số đông và không ngừng tăng lên; thảm họa thiên nhiên như lũ lụt, bão, sạt lở đất…; ô nhiễm môi trường; tranh giành quyền lực chính trị…

Vì vậy, thế giới hiện nay được gọi là VUCA World, trong đó VUCA là từ viết tắt của:

V- Volatility: Sự biến động

U- Uncertainty: Sự không chắc chắn

C – Complexity: Sự phức tạp

A – Ambiguity: Sự mơ hồ

Không chỉ vậy, công nghệ 4.0 ngày càng phát triển, hiện nay robot có thể thay thế con người trong rất nhiều công việc từ việc nhà cho tới việc văn phòng, giao dịch ngân hàng… Nếu không phát huy những thế mạnh vượt trội so với máy móc, e rằng con người sẽ sớm bị thay thế trong nhiều ngành nghề. Trong khi đó, so với máy móc hiện đại, con người chỉ khác biệt ở hai điểm: có cảm xúc và tư duy sáng tạo đổi mới. Chỉ có cạnh tranh về tư duy sáng tạo đổi mới thì mỗi cá nhân mới có thể thành công và vươn lên nổi bật trong thế giới hiện đại.

Chính Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã công nhận tầm quan trọng bậc nhất của đổi mới sáng tạo qua Bảng xếp hạng Kỹ năng mềm (Employable Skills) được trông đợi ở người lao động qua các năm. Năm 2015, kỹ năng sáng tạo đứng 10, tới năm 2020 vươn lên thứ 03 trong danh sách. Trong cập nhật mới nhất ngày 22/10/2020 cho 10 kỹ năng được mong đợi nhất ở người lao động vào năm 2022, Tư duy phân tích và đổi mới đứng thứ nhất.

Phần III: Bạn có tin bản thân sáng tạo và sẽ trở nên sáng tạo hơn nữa?  

Bạn có tự tin rằng mình sáng tạo?

Bạn có tin rằng mình sẽ trở nên sáng tạo?

Mỗi cá nhân, đặc biệt là những người làm trong ngành giáo dục, không chỉ cần phát triển sự sáng tạo ở bản thân mà còn phải chú ý khuyến khích sự tự tin chia sẻ, thể hiện quan điểm mới mẻ ở những người khác và trẻ em. Đây cũng là động lực lớn để cô Diệu Linh thực hiện buổi chia sẻ này với chúng tớ, giúp chúng tớ áp dụng kiến thức vào việc dạy cho các em học sinh tốt hơn, tránh rập khuôn cứng nhắc.

Tư duy đổi mới sáng tạo của chúng tớ một lần nữa được thử thách và tôi luyện qua hoạt động chơi lego. Mỗi bạn được cô Mentor phát cho một bộ lego gồm 6 mảnh khác nhau, và yêu cầu là mỗi cá nhân ghép 6 mảnh đó thành một con vịt.

Khi chúng mình hoàn thành thử thách, chẳng con vịt nào là giống nhau cả, do tư duy, suy nghĩ quyết định hành động của mỗi bạn đều có nét riêng. Như vậy, một vấn đề đưa ra có thể có nhiều giải pháp nếu chúng ta hợp tác, từ đó lựa chọn ra giải pháp tối ưu.

Chúng tớ không chỉ thấm thía hơn giá trị to lớn của hợp tác mà còn hiểu được rằng: Không ai là giống nhau, sự khác biệt khiến chúng ta độc đáo và khiến thế giới đa dạng, rực rỡ sắc màu. Vậy hãy trân quý và tự tin vào sự khác biệt của bản thân, bạn nhé!

Thử thách không dừng lại ở đó, chúng tớ tròn mắt khi được cô Diệu Linh chỉ cho các hình ghép thành phẩm từ thử thách này trên laptop của cô. Mỗi chúng tớ có cách ghép lego khác nhau, nhưng chẳng ai xoay ngược miếng lego để ghép cả, trong khi làm vậy vẫn có thể tạo ra những chú vịt xinh xắn! Chúng tớ hiểu rằng tư duy đổi mới sáng tạo của bản thân vẫn còn hạn chế, và có thể phát triển nhiều hơn nữa!

Cô Diệu Linh cười nói: “Đúng là như vậy. We don’t see things as they are, we see things as we are.

Phần IV: Bài kiểm tra mức độ sáng tạo Torrence Test

Trong hoạt động này, cô Diệu Linh phát cho mỗi chúng tớ một tờ giấy A4, trên đó có nhiều nét vẽ khác nhau. Nhiệm vụ của chúng tớ là phát triển một hình ảnh đồ vật, con vật… tùy mong muốn từ mỗi nét vẽ đó. Từ mỗi nét được cho sẵn, chúng tớ thu lại được nhiều hình ảnh khác nhau, thú vị thật!

Chúng ta nghĩ ra được những hình ảnh như vậy chính vì ta đã quan sát hoặc trải nghiệm nó trước rồi. Vậy nên, để phát huy trí sáng tạo thì chúng ta cần tạo môi trường quan sát, trải nghiệm thật đa dạng. Những bài tập như Torrence Test đơn giản mà có hiệu quả cao trong việc kích thích trí tưởng tượng của não bộ.

              

Phần V: Một số công cụ phát huy tính sáng tạo

Một số công cụ phát huy tính sáng tạo có thể kể đến là Mind Mapping (sơ đồ tư duy), Mix & Match, Design Thinking, Picture Association…

Do thời lượng buổi Small Group Mentoring có hạn, chúng tớ chỉ có thể tìm hiểu về hai công cụ là Mix & Match và Design Thinking.

  • Công cụ Mix & Match

Cô Diệu Linh phát cho chúng tớ hình ảnh các đồ vật quen thuộc để chúng tớ suy nghĩ, kết hợp chúng thành những ý tưởng sản phẩm mới đa năng, tiện lợi hơn. Mỗi bạn đều nghĩ ra ý tưởng rất thú vị: như ống nghe y tế kết hợp camera, ô kết hợp với ghế ngồi, máy ảnh kết hợp với heo đất… Không có sản phẩm mới nào là điên rồ cả, nếu áp dụng vào thực tế chưa được ngay thì ta dần dần điều chỉnh. Những sản phẩm này nhất định sẽ đáp ứng nhu cầu của một bộ phận người tiêu dùng nếu chúng ta biết tiếp cận đúng cách.

  • Công cụ Design Thinking:

Đây là công cụ giúp phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cô Diệu Linh hỏi chúng tớ: “Khi thiết kế bàn chải đánh răng cho trẻ em, các bạn nghĩ mình cần để ý những vấn đề gì?”

Chúng tớ trả lời rằng bàn chải đánh răng cho trẻ em thì phải bắt mắt, màu sắc sặc sỡ, nhỏ gọn.

Cô hỏi tiếp: “Đây là suy nghĩ của các em, và có bắt nguồn từ nhu cầu thực sự của trẻ hay không? Các em nghĩ xem, bàn tay của trẻ nhỏ như vậy thì cầm chiếc bàn chải nhỏ hay to một chút thì sẽ chắc chắn hơn?”

Chúng tớ “à” lên một tiếng. Cô Diệu Linh tiếp tục hướng dẫn các bước chi tiết của công cụ Design Thinking:

  • Thấu cảm. Đây là bước đầu tiên, để người thực hiện đặt mình vào vị trí của người khác, thấu hiểu khách hàng, tìm hiểu rõ ngọn ngành vấn đề.
  • Xác định vấn đề
  • Lên ý tưởng, giải pháp
  • Lên mô hình, làm mẫu
  • Kiểm tra, thử lại.

Xin lưu ý, Design Thinking là một vòng tròn tiếp nối, mỗi bước đều có thể lặp đi lặp lại khi cần, miễn là cho ra kết quả tốt nhất.

Để chúng tớ hiểu rõ hơn, cô Diệu Linh cho nhóm thực hiện Thử thách thiết kế mũ, sử dụng các bước của công cụ Design Thinking. Bài học quan trọng rút ra được là: Để tiếp cận và đưa ra giải pháp cho một vấn đề, ta cần thực sự hiểu vấn đề trước. Empathy – Thấu cảm là cụm từ được nhắc đi nhắc lại trong thời gian gần đây, thể hiện tầm quan trọng của việc dấn thân, lắng nghe, quan sát, tìm hiểu, nghiên cứu… trước khi đưa ra nhận định và giải pháp.

Thực ra, mỗi ý tưởng đổi mới sáng tạo có thể là một cơ hội khởi nghiệp. Tên gọi của start-up đúng nghĩa là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Nhìn đâu cũng thấy có cơ hội chính là tư duy của nhà doanh nghiệp.

 

 

Phần VI: Các tips thúc đẩy tư duy sáng tạo: Chúng ta cần tăng cường trải nghiệm như:

  • Tăng cường trải nghiệm
  • Sử dụng tay không thuận (khi có thời gian, hãy sử dụng tay không thuận nhiều hơn)
  • Thường xuyên đặt câu hỏi tại sao (Why?), tại sao không (Why not?) và Điều gì sẽ xảy ra nếu (What if?)
  • Viết (Creative writing)
  • Ngừng chỉ trích bản thân (Stop Criticizing Yourself)
  • Thực hành thiền (Practice Meditation)
  • Đọc sách và nghe nhạc nhiều hơn
  • Dành thời gian để thư giãn (Learn to relax)….

Quan trọng, hãy dũng cảm bước ra vòng thoải mái (hay an toàn, tiện nghi) (comfort zone) của chính mình thì ta mới có thể khám phá nhiều điều mới mẻ, thú vị!

Phần VII: Chiêm nghiệm lại

Trong thời gian cuối buổi Group Mentoring, chúng tớ có cơ hội chia sẻ cụ thể về ba mục

+ Head: Kiến thức lĩnh hội được sau buổi chia sẻ

+ Heart: Cảm xúc, tâm trạng trong và sau khi tham gia buổi chia sẻ

+ Hands: Chúng tớ sẽ ứng dụng trong hành động thực tế như thế nào…

Trong suốt buổi Small Group Mentoring, chúng tớ đều cảm thấy năng lượng tích cực, nhiệt huyết, sự quan tâm sâu sắc từ cô Mentor Diệu Linh. Cô luôn cười dịu dàng, đến xem bài tập cá nhân của từng bạn, nghe từng người chia sẻ, đưa ra lời khuyên, động viên và gợi ý kịp thời cũng như tạo điều kiện cho chúng tớ trải nghiệm trọn vẹn nhất các hoạt động.

Cô Diệu Linh chia sẻ: “Cô rất vui vì sự kiện hôm nay đã diễn ra suôn sẻ và thành công. Cô rất muốn chia sẻ thật nhiều với các bạn sinh viên, vì không chỉ các bạn mà còn các bé học sinh trong chương trình cũng được hưởng lợi. Hẹn gặp nhiều bạn sinh viên khác trong các buổi chia sẻ sau nhé.”

Trước khi chào tạm biệt, cô không quên dặn chúng tớ nhớ yêu thương, chăm sóc bản thân, vì chính mình có khỏe mạnh, vui vẻ thì mới có thể lan tỏa tình yêu thương đến với mọi người.

Kết thúc buổi Small Group Mentoring số 02, nhóm chúng tớ về nhà với tinh thần hứng khởi, trái tim ấm nóng hạnh phúc vì được truyền cảm hứng.

Một bạn tâm sự: “”Em nhận ra sự thiết yếu của tư duy sáng tạo và đổi mới trong thế giới hiện đại. Ở một thế giới luôn thay đổi từng giờ thì việc không thay đổi mình, không cập nhật những cái mới sẽ khiến mình trở nên lạc hậu và dễ dàng bị loại bỏ khỏi chu trình phát triển.”

Một bạn khác vui mừng: “Buổi hôm nay giúp cho em thấy tự tin vào bản thân mình hơn. Đừng sợ sai, đừng lo mình khác biệt vì biết đâu đấy mình lại chính là một nhân tố đặc biệt. Cũng đừng áp đặt, đánh giá người khác theo quy chuẩn của mình.”

Điểm chung của chúng tớ sau khi tham gia buổi Group Mentoring số 02 là có cái nhìn thấu cảm, quan tâm hơn đến mọi người xung quanh; hào hứng áp dụng kiến thức về tư duy đổi mới sáng tạo trong công việc tình nguyện với Hyundai Jump School và trong cuộc sống; không e dè, tự ti về bản thân nữa mà sẵn sàng đón nhận tất cả cơ hội và trải nghiệm mới.

Bài chia sẻ đã dài, chúng tớ xin dừng lại tại đây. Mong rằng các bạn cũng có cái nhìn rõ nét hơn về tư duy đổi mới sáng tạo và học được nhiều điều như chúng tớ vậy! Cảm ơn chương trình Hyundai Jump School, cảm ơn cô Mentor Diệu Linh vì đã trao cho chúng em những giá trị thật quý giá!

 

Leave a Reply

[HẾT HẠN ĐĂNG KÍ] Thông báo tuyển sinh viên Chương trình tình nguyện giáo dục Hyundai Jump School lần 1[more]